เที่ยววัดเก่าลุ่มแม่น้ำป่าสัก ณ สระบุรี ที่วัดพะเยาว์

Visit old temples along the Pa Sak River.

ขยับมาจากวัดสมุหประดิษฐารามเพียงแค่ฟากฝั่งแม่น้ำป่าสัก ก็เป็นสถานที่อีกแหล่งหนึ่งที่เราจะมาแนะนำกันในบทความนี้ ได้แก่ วัดพะเยาว์ ตำบลศาลารี อำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี วัดแห่งนี้เป็นที่ประดิษฐานของพระพุทธรูปทองคำ หรือในอีกชื่อหนึ่งคือ “พระพุทธรัชสุวรรณมงคล”  ตามประวัติของหลวงพ่อทองคำระบุไว้ว่า พระพุทธรูปทองคำวัดพะเยาว์ เดิมเป็นพระพุทธรูปที่ถูกประดิษฐานอยู่กลางบริเวณวัดร้างแห่งหนึ่งในอำเภออุทัย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยลงรักพอกปูนปิดบังไว้ทั้งองค์ เพื่อหลบหลีกเหตุการณ์เมื่อคราวเสียกรุงครั้งที่ 2 ปี พ.ศ.2310  ต่อมาจนกระทั่ง พ.ศ.2420 ชาวบ้านศาลารีไทย หมู่ 3 ตำบลศาลารีไทย อำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี ได้สร้างสำนักสงฆ์ขึ้นในหมู่บ้านชื่อว่า “อุทิศสโมสร” แต่ขาดพระพุทธรูปขนาดใหญ่ไว้กราบไหว้บูชา และได้ทราบว่าบริเวณวัดร้างที่อำเภออุทัย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา มีพระพุทธรูปปูนปั้น ปล่อยทิ้งไว้ตากแดดตากฝน ไม่มีผู้ใดสนใจ จึงได้ไปอัญเชิญพระพุทธรูปปูนปั้นองค์นี้มาประดิษฐานไว้ที่ วัดอุทิศสโมสร จนเมื่อประมาณปี พ.ศ.2478 เกิดปัญหาขาดแคลนน้ำ เกิดภาวะฝนแล้ง จึงได้อพยพไปอยู่ที่อื่น ปล่อยให้วัดอุทิศสโมสรทิ้งร้างไป พระพุทธรูปปูนปั้งองค์ใหญ่นี้จึงไม่มีผู้ใดดูแล ปล่อยทิ้งไว้ตากแดดกรำฝน เป็นเวลาหลายปีเฉกเช่นเดียวกับตอนที่เคยประดิษฐานอยู่ในวัดร้างอำเภออุทัย ล่วงลุถึงปี พ.ศ.2484 วัดพะเยาว์ จังหวัดสระบุรีแห่งนี้ก็ต้องการหาพระพุทธรูปไว้เป็นพระประธานในพระอุโบสถองค์ใหม่  ชาวบ้านคุ้มวัดพะเยาว์ในเวลานั้น จึงได้ไปอัญเชิญพระพุทธรูปที่วัดอุทิศสโมสร ซึ่งในตอนนั้นมีสภาพร้างไปแล้ว มาเป็นพระประธานในอุโบสถตามที่ประสงค์เอาไว้ ต่อมา […]

เที่ยววัดเก่าลุ่มแม่น้ำป่าสัก ณ สระบุรี ที่ วัดเขาแก้ว

Visit old temples along the Pa Sak River.

หลังจากที่ได้ไปเที่ยวและแนะนำให้รู้จักกับวัดวาอารามเก่าแก่ในลุ่มแม่น้ำป่าสักไปถึง 3 วัด อันได้แก่ วัดสมุหประดิษฐาราม, วัดพะเยาว์ และวัดจันทบุรีไปแล้ว วันนี้เราจะมาแนะนำอีกวัดหนึ่งซึ่งมีงานสถาปัตยกรรมที่น่าสนใจ แปลกประหลาดกว่าวัดอื่นๆในลุ่มน้ำเดียวกัน มีประวัติศาสตร์อันเก่าแก่ผูกโยงอยู่กับวัดแห่งนี้ด้วย วัดโบราณนี้จะเป็นวัดอื่นใดไปไม่ได้นอกจากวัดเขาแก้ว ที่ตั้งอยู่ในเขตพื้นที่อำเภอเสาไห้เช่นเดียวกับวัดอื่นๆที่ได้กล่าวถึงมาแล้ว ตามประวัติของวัดเขาแก้วหรือวัดเขาแก้ววรวิหาร เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดวรวิหาร แม้ประวัติตามตรงจะไม่เป็นที่แน่นอนว่าวัดแห่งนี้สร้างขึ้นเมื่อใด หากแต่ตามข้อสันนิษฐานทางโบราณคดีเชื่อได้ว่าวัดแห่งนี้น่าจะเป็นพระอารามเก่าแก่ที่สร้างขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นอย่างน้อย ดังปรากฏหลักฐานภายในวัดเช่นกลุ่มพระพุทธรูปประธานที่มีลักษณะทางศิลปกรรมย้อนกลับไปได้ถึงสมัยอยุธยา รวมถึงใบเสมาที่มีลักษณะคล้ายคลึงกับใบเสมาของวัดพระพุทธบาท จังหวัดสระบุรี ที่สร้างขึ้นในสมัยพระเจ้าทรงธรรม ต่อเนื่องมาจนถึงสมัยรัตนโกสินทร์ วัดเขาแก้วก็ได้มีการบูรณะปฏิสังขรณ์พระอุโบสถขึ้น โดยมีการขยายขนาดของพระอุโบสถให้ใหญ่กว่าของเดิม ก่อกำแพงรอบของพระอุโบสถขึ้นใหม่ สร้างกุฏิไว้ด้านทิศเหนือของพระเจดีย์ โดยงานบูรณะใหญ่เช่นนี้น่าจะเริ่มขึ้นอย่างจริงจังในสมัยรัชกาลที่ 4 เป็นอย่างน้อย หลักฐานสำคัญที่แสดงว่าวัดแห่งนี้มีความเก่าแก่ถึงสมัยรัตนโกสินทร์และเป็นหลักฐานสำคัญในเรื่องนี้ ได้แก่ จารึกที่มณฑปห้ายอด ที่ตั้งอยู่ใกล้กับเจดีย์ประธานรูปทรงแปลกประหลาด สูงตระหง่านของวัด โดยมีเนื้อความในจารึกระบุไว้ว่า “นายอัย อปานนท์ สร้างเมื่อพศ ๒๓๑๓ … อปานนท์ ปฏิสังขรณ์เมื่อวันที่ .. มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๐๕” จากเนื้อความข้างต้นนี้ย่อมแสดงว่าวัดเขาแก้วน่าจะเป็นวัดมาตั้งแต่สมัยอยุธยา สืบเนื่องมาจนถึงสมัยรัตนโกสินทร์จึงมีการสถาปนาวัดขึ้นใหม่ พร้อมทั้งการซ่อมสร้างครั้งใหญ่ที่เกิดขึ้นในพื้นที่ของวัดด้วย  สิ่งที่น่าสนใจอีกประการหนึ่งของวัดเขาแก้ว คือ วิวทิวทัศน์ที่แตกต่างไปจากวัดอื่นๆในย่านลุ่มน้ำเดียวกัน เนื่องจากวัดเขาแก้วตั้งอยู่บนเนินเขาเตี้ยๆ ริมแม่น้ำป่าสัก การไปเที่ยวชมวัดเขาแก้วนอกจากจะได้เรียนรู้ความเก่าแก่ของพื้นที่ประวัติศาสตร์ลุ่มน้ำป่าสัก […]