พิพิธภัณฑ์เครื่องสังคโลกสุโขทัย

อย่างที่ทราบกันดีกว่าประเทศไทยของเรานั้นมีประศาสตร์ที่ยาวนาน โดยยุคเริ่มแรกคือสมัยสุโขทัย ที่มีหลักฐานชิ้นสำคัญคือศิลาจารึกของพ่อขุนรามคำแหง นอกจากหลักฐานที่เป็นสิลาจารึกแล้วยังมีหลักฐานอื่นๆ ที่บ่งบอกว่าเรามีวัฒนธรรมเป็นมาอันยาวนาน ไม่ว่าจะเป็นโบราณสถาน และโบราณวัตถุต่างๆ เช่นที่สุโขทัย ก็จะมีเครื่องสังคโลกที่มีชื่อเสียงมากๆ 

เครื่องสังคโลก หมายถึง เครื่องปั้นดินเผาที่ผลิตขึ้นในรูปแบบของภาชนะ เครื่องประกอบสถาปัตยกรรม ตุ๊กตา เช่น ถ้วย ชาม จาน ไหดิน โอ่งน้ำ ขวดดิน กระปุก ป้านน้ำชา ช้อน ตลอดจนตุ๊กตารูปคน รูปสัตว์ เช่น ช้าง รูปยักษ์ รูปเทวดา พระพุทธรูป กระเบื้องมุงหลังคา สิงห์สังคโลก ลูกมะหวด ท่อน้ำ ตุ๊กตาเสียกบาล ตัวหมากรุก ช่อฟ้า บราลี ฯลฯ มีทั้งชนิดเคลือบน้ำยาและไม่เคลือบน้ำยา

เครื่องสังคโลกมีการผลิตมาตั้งแต่สมัยสุโขทัยไปจนถึงสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนกลาง โดยมีการพัฒนาทั้งรูปแบบและวิธีการผลิตจนสามารถส่งเป็นสินค้าส่งออกที่สำคัญในช่วงระหว่างพุทธศตวรรษที่ 20–22 การผลิตเครื่องสังคโลกลดลงตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 23 เหตุผลสำคัญประการหนึ่งที่ทำให้ตลาดการค้าสังคโลกเปลี่ยนแปลงคือ การที่จีนหวนกลับมาผลิตเครื่องลายครามน้ำเงิน-ขาว ซึ่งกลายเป็นที่นิยม และการค้าสมัยกรุงศรีอยุธยาเปลี่ยนแปลงไปตามข้อเรียกร้องของชาวตะวันตกที่มีบทบาททางการเมืองในภูมิภาคนี้ เมื่อสุโขทัยอยู่ภายใต้อยุธยา ฝีมือการทำเครื่องปั้นดินเผาก็เสื่อมลงเป็นแค่การปั้นดินหยาบ ๆ เท่านั้น

พิพิธภัณฑ์เครื่องสังคโลกสุโขทัย

อยู่บริเวณริมถนนเลี่ยงเมือง หมู่ 4 ตำบลบ้านลุ่ม อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย พิพิธภัณฑ์ สังคโลกเกิดขึ้นจากความคิดและความตั้งใจของคุณดำรงค์ และคุณกุศล สุวัฒนเมฆินทร์ ซึ่งเป็นชาวสุโขทัยโดยกำเนิด โดยมุ่งหวังจะนำความภาคภูมิใจในประวัติศาสตร์ของเมืองสุโขทัยราชธานีแห่งแรกของไทย และผลงานศิลปะชั้นเอกสมัยสุโขทัย มานำเสนอให้คนไทยและชาวต่างชาติได้ชม 

ตัวอาคารพิพิธภัณฑ์ฯ มีลักษณะสถาปัตยกรรมคล้ายมณฑปสี่เหลี่ยมสมัยสุโขทัย ภายในแบ่งเป็นพื้นที่จัดแสดงศิลปวัตถุเครื่องสังคโลกและศิลปวัตถุโบราณโดยใช้รูปแบบก้าวหน้าทันสมัยเช่นเดียวกับพิพิธภัณฑ์ในต่างประเทศ นอกจากจะเข้าชมโดยศึกษาจากคู่มือนำชมแล้วยังมีการจัดทำเทปบรรยายการจัดแสดงศิลปวัตถุเป็นภาษาอังกฤษ ภาษาญี่ปุ่น และภาษาอื่นอีกด้วย 

นอกจากนิทรรศการอันเกิดจากความภาคภูมิใจในความเป็นคนสุโขทัยแล้ว  ความรักในเครื่องสังคโลกที่สูงด้วยคุณค่าอมตะและกลายเป็นสินค้าสำคัญเมื่อ 700 ปีก่อน  ทำให้เกิดการสะสมผลงานเครื่องสังคโลกจากล้านนา ซึ่งงดงามเป็นเอกด้วยฝีมือช่างศิลปะที่เยี่ยมยอด  ดังนั้น  ในพิพิธภัณฑ์สังคโลกนี้จึงมีเครื่องสังคโลกจากล้านนาตั้งแสดงอยู่ด้วย

สำหรับค่าบริการการเที่ยวชมเครื่องสังคโลก สามารถเข้าเที่ยวชมได้ทุกวัน เวลา 08.00-17.00 น. ชาวไทย ผู้ใหญ่ 50 บาท เด็ก 20 บาท นักเรียนในเครื่องแบบ 20 บาท ชาวต่างชาติ ผู้ใหญ่ 100 บาท เด็ก 20 บาท เท่านั้นเอง ใครสนใจลองไปเที่ยวชมได้เลย